Nasdaq Endeksi ve Apple hissesinin sorunu…

2000 internet balonu patladığından sonraki 5 yıllık sürede teknoloji hisselerinin seyri tipik bir sanayi hissesi gibi seyrediyordu. yani “elle tutulur, gözle görülür birşey üret, sat ve gelir yarat.” çünkü o zamanın teknolojisi “inovatif” olarak değerlendirilmiyordu. Teknoloji bilgisayarlardan ibaretti. Microsoft, Dell, HP, Apple ve IBM ekseninde dönen teknoloji dünyası vardı. Kârlar donanım satışları ve windows satışlarından geliyordu. Yatırımcılar temkinliydi. Teknoloji şirketlerine yaklaşırken şirketin bir donanım üreten şirket olmasına şart koşuyorlardı. Teknoloji bazında değil. Yaptığı satışlar üzerinden değerlendiriliyordu. Zira internet şirketleri “gelir” üretmeyen bir tabela şirket sınıfındaydı artık.

İnovasyona dair herşey Apple’in bir İphone çıkarmasıyla başladı. Apple haziran 2007’de bir telefon çıkardı. Bir bilgisayar ve yazılım üreten şirketin ilginç bir hareketiydi. Fakat telefon farklıydı. Tuşları olmayan tamamen dokunmatik bir telefon. Bir devrimdi. Tamamen yazılımsal olan ilk telefon üretilmişti. Artık bir telefondan fazlasını elimize alıyorduk. Bu telefondan aldığımız randımanı dünyanın bir çok köşesindeki yazılımcıların ürettiği yazılımlarla artırabiliyorduk. Bankacılık işlemlerini yapabiliyoruz, çeşitli ödemelerimizi halledebiliyoruz, hisse senedi alıp satabiliyoruz, müzik dinleyebiliyoruz, taksi çağırabiliyoruz, evimize yemek sipasriş verebiliyoruz, kiralık ev tutabiliyoruz.

İphone ile hayatımıza bir kelime girdi: İnovasyon. Yani yenilikçilik. Akıllı telefon ve içindeki uygulamalarla beraber insanoğlunun hayatı kolaylaştı.

İnsanoğlunun hayatını kolaylaştıran ve sürekli olarak yenilik üreten şirketler artık hisse performansı ve haber akışında öne çıkıyordu. Artık akıllı telefon üretiyor olmak “inovatif” olma özelliğinden çıktı. Akıllı telefon üretmek bir devrimdi ve bu devrim Apple hissesinin  5 yılda %500 yükselmesine sebep oldu. Apple akıllı telefon devriminin hemen ardından çıkardığı tablet ile teknoloji sektörünü delip geçen inovatif şirket olma özelliğini taşıyordu. Fakat İphone’a saplanıp kalan Apple inovatif olma özelliğini kaybetmeye başladı. Şirket 2007’den beri  İphone ve Tablet dışında inovatif bir ürüne imza atamadı. Artık akıllı telefon yapmak ve daha iyisini satmak inovatif sayılmıyor, Devrim niteliği taşımıyor. İnovatif olmak telefonumuzdan taksi çağırmaya yarayan Uber olmak demekti, telefonumuzdan kiralık ev bulmamıza yarayan Airbnb demekti. Mobil çağa ayak uydurmak demekti. Şirketi mobil çağa taşımak demekti. Facebook hisseleri halka açıldığında büyük talep görmüştü. Hisseler inanılmaz talep görünce açılışı da halka arz fiyatının çok üstünde olmuştu. Herkesin beklentisi büyüktü fakat iş istendiği gibi gitmedi. Facebook hissesi halka açıldıktan günler sonra 38 dolardan 18 dolara düştü. Bloomberg Businessweek dergisi “Facebook Hack” başlığıyla Mark Zuckerberg’i kafası öne eğik bir şekilde kapak yapmıştı. Yatırımcıların iddiası Facebook’un gelirlerinin bir düzende olmaması, neyden para kazanacağı bilmemesiydi. Mark Zuckerberg bu çöküşün yaşandığı günlerde şirketini “mobil çağa” yaklaştırmak için çaba sarfediyordu. Akıllı telefon penetrasyonunun artışını yakalamak istiyordu. FB hisse senedi 1 yıllık çöküşün ardından mobil uygulamaya önem vermesi ve mobil reklam gelirini artırmanın yollarını aramasıyla, İnstagram satın almasıyla yükselişe geçti ve 2013’ten bugüne %215’lik getiriye imza attı.  Çünkü FB mobil çağını kaçırmadı. Tam zamanında yakaladı ve gerçek değerini gördü.

 

Yukardaki grafikte teknoloji şirketlerinin 5 yıllık seyri var. Grafikteki şirketler: Apple, HP, Twitter, Dell, Google, Amazon, IBM, Microsoft.

Farkettiğiniz gibi inovasyon çağını yakalayamamış, yenilik üretmeyen şirketler son 5 yılda kötü performans sergilemişler. Dell, IBM, HP eksi getirileriyle ön plana çıkmışlar. Çünkü yenilik üretme özelliğiyle ön plana çıkamadılar. Microsoft yeni Ceosu ile birlikte geleceğe yönelik futurist işlerle ilgili çalıştığını arada açıkladığı ve yayınladığı ürünlerle gösteriyor. Bu da “biz mobil dünyaya girmemiş olabiliriz. Ama geleceği bugünden tasarlıyoruz.” mesajını veriyor ve bu hisseye %141’lik bir artış olarak yansıyor. Google Morgan Stanley’den transfer ettiği yeni COO’ları ile birlikte bir çok masraf kanalını kıstı. Google X laboratuarını kapattı. Ürün çıkarma sıklığını “az ve öz”e indirdi ve bu da hisseye %157’lik bir yükseliş olarak yansıdı. Twitter halen nasıl bir gelir modeline sahip olacağını bilemediğinden ve yenilik üretemediğinden sürekli düşüş halinde %54 oranında değer kaybetmiş. Apple’in %100’lük bir yükselişi sizi yanıltmasın 2012’den beri sadece %30 oranında değer kazanmış. İphone’a saplanıp kalan, herhangi bir yenilik üretemeyen şirket için daha fazlası beklenemez. Fakat Apple bu sıkışmışlığı aşmak için yeni bir yol deniyor: sürücüsüz araş sistemleri. Araba üretmek yerine sürücüsüz araç sisteminin en güvenlisini üretmeyi amaçladığını açıkladı geçenlerde… Nasdaq endeksi 2012’den beri %106 oranında değer kazanmış. Yukardaki listede Dow Jones ve Nasdaq endekslerini yenemeyen şirketlerin bugünkü mobil ve inovasyon çağını yakalayamayan şirketler olması pek şaşırtıcı değil.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s